AL FIÈ ‘DL ŌRS AL PUSÈVA D ÂJ

 

 

Pió ’d sèint ân indrē, a Curèş, girêva la vōs che a Chêrp, indla piâsa dednâns al Castèl, un giramònd al fêva cumbâter un ōrs còunter la gînt: chi a gh la cavêva a vînser as metîva in sâca dēş frânch, che alōra j ēren quèl, cme dîr sînch dé ’d pêga ’d un braciânt.

Indl ustaría ‘d Curèş, Caifa – un umòun fôrt, cun dō spâli ch a parîven un armâri – in parlêva cun dû so amîgh, Ciabà e al Caléf. Dēş frânch a fèven gôla e pó as dgîva in gîr che l ōrs l ēra vèc, bōls che sembrêva quêsi ch al gh és da tirêr j ultòm.

Acsé, al dé dôp, indal dopmeşdé, i trî amîgh j ân ciapê só la biciclèta e in andê a Chêrp per vèder s as prîva fêr. Indla piâsa a gh ēra bèle un móc ed gînt là indō gh ēra al giramònd e al so ōrs. L ōrs l ēra şaquê in tèra, cun na cadèina al côl; l ēra prôpria vèc, al pèil tót sculorî e al tirêva mêl al fiê tânt  ch al parîva un landèin tânt ch al fêva fadîga. Lé vşèin a l ōrs a gh ēra un başlôt cun dla crósca, dl’ êrba tridêda, di pòm mêrs… e dl êtra rôba ch la parîva sigòla o fôrsi âj.

Al so padròun, al giramònd, al sbrajêva cun tóta la vōş ch al gh îva che l ōrs al gnîva dala Transilvania, che la so specialitê l ēra la lôta greco-romana, mó ch l ēra mia pericolōş, ch an al muşghêva e al şgranfgnêva mia.

  • «Avanti, signori! Chi butta a terra l’orso vince dieci lire». E, indal stès tèinp al şvintajêva al biglièt da dêş frânch cme s l a fósa la bandēra.

Caifa al pinsêva bèle d avèir in sâca al prèmi, tânta l ēra la vòja ch al gh îva d chî dēş frânch. E i so  amîgh, un pô malégn, al pumpêven só:

  • «Dai Caifa, té t egh la pō cavêr. Fà vèder la to fôrsa!»

Aōora Caifa l à alvê só un brâş e al s ē fât avanti:

  • «A vègn mé!»

Al giramònd, tót cuntéint pr avèir catê un clièint, al s ē şgagiē a mèter la muşarōla a l ōrs, pó al l à şlighé. A Caifa al gh à dê un giubét biânch intânt ch al s e-spurchésa mia i vistî.  Cojósi, quând l ōrs al s ē alvê só in pē l ēra pió êlt ed Caifa e an parîva piò ch al fōsa adrē a murîr e tót còst l à fât… un quêlch efèt a Caifa!

Al padròun dl ōrs l à dê al vìa al cumbatimèint cun na trunbéta ’d lata, ch la fêva pèèèèèè.

L ōrs l ē gnû avanti e l à pugê subét i sampòun davanti inséma al spâli ’d Caifa. La bèstia l ēra piò êlta, pió grôsa e la bşêva bèin ed pió ’d Caifa. L’ōrs al s ē chinê un pô, pó l à tachê a tirêr al fiê inséma a la ghégna ’d Caifa, nêş cûntra nêş, al mûş cûntra la so bòca.

Dôp dû secònd Caifa l à brasê l ōrs, l à trabalê un pô, pó a gh ân mulê al gâmbi e l ē casché a l indrē lòung destèiş in tèra, e l ōrs inséma.

Trî cōlp ed trumbèta j ân dét che al cumbatimèint l ēra finî. L ōrs, tót tranquél, l ē turnê al so pôst e al s ē şaquê cme préma.

Invēci, per tirêr só Caifa a gh ē vrû la fôrsa di so dû amîgh. A parîva quêsi ch a gh fósa gnû mêl e a s sintîva ânch un udurèin mìa tânt bòun ….

Caifa al barbajêva sōl:

  • «Al m à sfişiê… »

A gh ân dê un grapèin per fèrel arvgnîr, acsé che dôp d un pô a gh l à cavêda a spieghêres, tót sèri sèri, cma s la fósa stêda la côşa pió naturêla dal mònd:

  • «Al fiê d l ōrs al pusêva d âj!»

 

 

 

 

 

Lascia un commento

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

Ultimi articoli pubblicati

RAFFAELLO BALDINI

Si possono tradurre le poesie di Raffaello Baldini in un altro dialetto? La loro bellezza spinge a fare un tentativo, se non altro per favorire la conoscenza di questo straordinario poeta.

A SCŌLA ’D DIALÈT ARŞÂN

Viene sinteticamente descritta la prima esperienza di Lèngua Medra in una 5^classe di Scuola Primaria, realizzata nell’anno scolastico 2024-25.

NINO PEDRETTI

Quest’anno cade l’80° anniversario della fine della Seconda Guerra mondiale. Voci ben più autorevoli della nostra celebreranno il 25 Aprile. Nessuno del gruppo Léngua Mêdra ha conosciuto direttamente quel giorno di festa, ma è ben vivo nei ricordi: per i racconti dei nostri genitori e nonni;

LA GÂZA CH L’ĒRA ARMÊŞA SÈINSA CĒL

A gh ēra na gâza che, tânt tèinp fà, la vulêva lébra in séma a la so tèra. Na stréssia d tèra ròsa, sabiōşa, cun al so cà, i so còp e in so curtî pîn ed vōş indi dé d marchê.

AGLI AVENTÛRI D PAGANÈL

Denis Ferretti propone questa libera traduzione di una poesia di Julia Donaldson, scrittrice ben nota ai bambini di oggi per il suo personaggio Gruffalò. Ancora un testo per raccontare ai bambini utilizzando il dialetto, per tramandarlo alle nuove generazioni.

L’Aršanèin

L’Arşanèin: abbiamo pensato di chiamare cosi questo nostro vocabolarietto dialettale, di poco più di mille parole. Perché è un piccolo vocabolario destinato ai piccoli, ai bambini che speriamo di incontrare numerosi per far conoscere loro la nostra lingua madre.